Ulcus cruris

Een ulcus cruris, ook wel een open been genoemd, is een veel voorkomende wond in Nederland. Een ulcus cruris is een wond die ontstaat aan het onderbeen als gevolg van problemen met de bloedsomloop. Meestal betreft het de bloedafvoer, soms ook de bloedtoevoer. In Nederland krijgt ongeveer 21 op de 100 mensen (1) een ulcus cruris, voornamelijk ouderen. Het genezen van een ulcus cruris kan een langdurig proces zijn. Om verergering te voorkomen, is het van belang zulke wonden zeer serieus te nemen.

Wat is een ulcus cruris?

Een ulcus cruris betekend letterlijk ‘wond op scheenbeen’. Dit type wond komt voor op het onderste gedeelte van een been (d.w.z. onder de knie). De genezing van een ulcus cruris kan lang duren, vanaf enkele weken tot aan meerdere maanden. De wond kan zijn veroorzaakt door bijvoorbeeld een trauma, zoals het stoten van het been of door krabben. Ook spontaan kan er een ulcus cruris verschijnen, wanneer er bijvoorbeeld veel oedeem in het been zit.

Een ulcus cruris komt voor in verschillende vormen.

  • Veneuze ulcus cruris (70% van de gevallen): gerelateerd aan een slechte bloedcirculatie in de aderen. De wond is oppervlakkig, meestal met ontstoken en onregelmatige randen. Het is pijnlijk, vaak bevindt de wond zich rondom de enkel.
  • Arteriële ulcus cruris (10% van de gevallen): gerelateerd aan een slechte bloedcirculatie in de slagaders. In eerste instantie verschijnt er een kleine pijnlijke plek met gelijkmatige randen op het been of in het gebied van de voet / tenen. De wond kan zo diep worden dat pezen en soms zelfs het bot zichtbaar worden. Ook kan er veel necrose aanwezig zijn. De wond is erg pijnlijk.
  • Gemengde ulcus cruris: dit is een combinatie van een zowel veneuze klachten als arteriële klachten.

Hoe ontstaat een veneuze ulcus cruris?

Veneuze ulcus cruris is een teken van chronische veneuze insufficiëntie die verhindert dat bloed normaal door de aderen van de onderste ledematen stroomt. Doordat het bloed niet goed wordt afgevoerd, stagneert het bloed in de aderen van de onderste ledematen, totdat het de weefsels beschadigt en de huid verzwakt.

Doordat de oorzaken van de insufficiëntie verschillen, is het zeer belangrijk eerst een gedegen diagnose te stellen voordat kan worden over gegaan op een bepaalde behandeling.

Bovendien bevorderen verschillende factoren en de leefstijl het verloop van een ulcus cruris:

  • Een geschiedenis van spataderen of diepe veneuze trombose;

  • Gebrek aan fysieke activiteit;

  • Hoge bloeddruk / diabetes;

  • Overgewicht / obesitas;

  • Roken / alcoholisme.

Hoe een veneus ulcus cruris te behandelen?

Het is van belang dat er zo spoedig mogelijk contact wordt opgenomen met de behandelaar wanneer een (beginnende) ulcus cruris wordt opgemerkt. Want, hoe eerder de wond wordt verzorgd, hoe sneller deze zal genezen.

De behandeling van een veneus of overwegend veneus ulcus cruris vereist medische aandacht. Verzorging begint met een grondige reiniging van de wond, met water of bepaalde reinigende vloeistoffen. Desinfecterende producten hoeven niet altijd gebruikt te worden. Het aanbrengen van een geschikt wondverband is essentieel. Uw behandelaar kan een passend wondverband voorschrijven dat de genezingstijd reduceert, wat is aangetoond met divers klinisch bewijs.

Tot slot moet de behandeling absoluut gepaard gaan met het continu dragen van een geschikte compressiesysteem. Na de genezing van de ulcus wordt er meestal overgegaan op therapeutische elastische kousen. Deze zullen de veneuze terugkeer verbeteren en herhaling voorkomen. Goed nieuws: dankzij de compressie heeft het terugkeren van de veneus ulcus cruris 90% minder kans om terug te keren. Omgekeerd, zonder compresssie is het recidiefpercentage 97% *.

In het geval van een gemengde ulcus cruris (zowel veneus als arterieel) kan compressietherapie worden aanbevolen. Echter, dit moet met minder druk worden aangebracht dan met een veneus ulcus cruris. De mate van vaatlijden bepaalt met welke druk gezwachteld kan worden.

Compressietherapie wordt niet aanbevolen bij een arteriële ulcus cruris.

Voorkom herhaling

Zorgen voor uw gezondheid en uw conditie is de beste manier om te voorkomen dat de ulcus cruris terugkomt. Een aantal tips hoe u recidieven kunt voorkomen:

 

Nog meer tips:

  • Voorkom dat u uw benen kruist in zittende positie.
  • Vermijd hete baden.
  • Draag uw compressiekousen.
  • Draag comfortabele antislipschoenen.
  • Hydrateer uw huid regelmatig met een zalf of creme.
  • Zorg voor een uitgebalanceerd dieet (vezels, eiwitten, vitamines, enz.) en een gezonde levensstijl (drink veel water, gebruik geen alcohol en rook niet).
  • Voorkom overgewicht.
 
* CICAT URGO opleiding pathologie.
(1) Huidfonds Nederland 2021: https://www.huidfonds.nl/je-huid/huidaandoeningen/ulcus-cruris/
(2) Jones JE, Nelson EA, Al-Hity A. Wounds Group. januari 2013